Czym polega rozdzielność majątkowa z datą wsteczną i dlaczego może mieć kluczowe znaczenie?
Małżeństwo to nie tylko romantyczna wizja wspólnego życia, ale także poważne zobowiązanie prawne – również w kwestiach finansowych, które mogą dotyczyć majątku osobistego. Z chwilą jego zawarcia pomiędzy małżonkami domyślnie obowiązuje ustrój wspólności majątkowej, co oznacza, że niemal
wszystkie dobra nabyte po ślubie stają się wspólne, o ile przepisy nie mówią inaczej. Choć taki system może wydawać się rozsądny i partnerski, rzeczywistość potrafi szybko zweryfikować te założenia. Problemy finansowe, rozwód, separacja, nierówny udział w zarządzaniu budżetem czy ryzyko długów jednego z małżonków – to tylko niektóre z powodów, dla których warto rozważyć ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd. W szczególnych przypadkach możliwe jest także jej orzeczenie z datą wsteczną.
Kiedy sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z datą wcześniejszą?
Standardowo, aby ustanowić rozdzielność majątkową, małżonkowie podpisują umowę majątkową małżeńską – popularnie znaną jako intercyza. Wymaga ona formy aktu notarialnego i obowiązuje od chwili jej zawarcia, co jest istotne przy ustalaniu majątku osobistego. Co jednak, jeśli pomiędzy małżonkami brak jest porozumienia, a sytuacja życiowa wymaga szybkiego i skutecznego działania? W takich wyjątkowych wypadkach sąd może orzec rozdzielność majątkową – i to z datą wcześniejszą niż dzień wytoczenia powództwa.
Zgodnie z art. 52 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO), rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, co oznacza, że sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym, nawet wcześniejszym niż dzień wniesienia pozwu, o ile zachodzą ku temu odpowiednie przesłanki.
Przykładowo, gdy małżonkowie żyli w rozłączeniu, prowadzili oddzielne gospodarstwa domowe, nie współdziałali w zarządzie majątkiem wspólnym ani nie podejmowali wspólnych decyzji finansowych, żądanie ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może zostać uwzględnione. W takich sprawach datą ustanowienia rozdzielności majątkowej może być nawet moment, w którym po raz pierwszy doszło do trwałego zerwania więzi majątkowych.
Warto również przeczytać: Przemoc domowa – podpowiada adwokat Jacewicz
Rozdzielność majątkowa z datą wcześniejszą a rozwód – czy jedno wyklucza drugie?
Co ciekawe, rozdzielność majątkowa w trakcie sprawy o rozwód to temat, który powraca jak bumerang. Wbrew obiegowym opiniom, ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną nie musi oznaczać rozstania, a może być korzystne dla ochrony majątku osobistego. Wielu małżonków decyduje się na ten krok, chcąc chronić majątek przed skutkami działalności gospodarczej drugiego małżonka, bez intencji zakończenia małżeństwa. Jednak w praktyce, sprawa o ustanowienie rozdzielności majątkowej dość często towarzyszy rozwodowi.
W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową między małżonkami jeszcze przed orzeczeniem rozwodu, jeśli z okoliczności wynika, że dalsze funkcjonowanie wspólności majątkowej godziłoby w interes jednej ze stron. Zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej przed wyrokiem rozwodowym może więc mieć charakter zabezpieczający, zwłaszcza gdy chodzi o podział majątku wspólnego.
Kto może żądać ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd?
O ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd może wystąpić każdy z małżonków, ale także wierzyciel – jeśli tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego. W praktyce często zdarza się, że jedna strona chce zabezpieczyć swoje interesy przed nieodpowiedzialnością finansową drugiej, co prowadzi do rozważenia separacji faktycznej. Taka sytuacja może dotyczyć małżonka, który np. zaciąga kredyty bez wiedzy partnera, ukrywa dochody albo trwoni majątek wspólny na własne potrzeby.
W przypadkach skrajnych, żądanie ustanowienia rozdzielności majątkowej może złożyć również prokurator, ale wyłącznie na rzecz konkretnego małżonka. Sąd rozpatrujący taką sprawę, zwykle sąd rejonowy, szczegółowo analizuje, czy rozdzielność majątkowa może zostać ustanowiona z datą wcześniejszą niż dzień wytoczenia powództwa, a także czy doszło do zerwania więzi ekonomicznych w związku.
W jaki sposób sąd ustala datę rozdzielności majątkowej?
Ustanowienie rozdzielności z datą wsteczną musi wynikać z dowodów, że wspólność majątkowa nie funkcjonowała już wcześniej. Sąd może jednak ustanowić rozdzielność majątkową tylko wtedy, gdy uzna, że istnieją ważne powody. W orzeczeniu wskazuje konkretny dzień – tzw. dzień oznaczony – od którego rozdzielność majątkowa powstaje, może być kluczowy w sprawach dotyczących majątku wspólnego małżonków. Może to być zarówno dzień wytoczenia powództwa, jak i dzień wcześniejszy – jeżeli tylko materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza wystąpienie okoliczności uzasadniających ten krok.
Warto podkreślić, że rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, co sprawia, że nie ma miejsca na dowolność w kontekście wspólności majątkowej z datą wsteczną. Każde orzeczenie opiera się na konkretnej analizie stanu faktycznego i zgodności z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, co jest istotne w kontekście powództwa o ustanowienie rozdzielności majątkowej.
W orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego podkreśla się, że rozdzielność majątkowa z datą wcześniejszą niż dzień wytoczenia powództwa to wyjątkowy wypadek, który musi być należycie uzasadniony. Sąd nie może kierować się jedynie subiektywnym przekonaniem jednej ze stron – konieczne jest przedstawienie twardych dowodów.
Kancelaria, adwokat i profesjonalne wsparcie w sprawach o rozdzielność majątkową
Sprawa o ustanowienie rozdzielności majątkowej, zwłaszcza z datą wsteczną, to nie tylko skomplikowany proces prawny, ale i emocjonalny. Warto zatem zasięgnąć pomocy doświadczonego adwokata specjalizującego się w prawie rodzinnym. Profesjonalna kancelaria pomoże nie tylko sporządzić pozew, ale także zadba o odpowiednie przygotowanie dowodów, świadków i dokumentów potwierdzających brak współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym.
W sprawach, gdzie stawką jest majątek życia lub uniknięcie odpowiedzialności za długi drugiego małżonka, doświadczenie i znajomość aktualnej linii orzeczniczej mogą okazać się nieocenione. Ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym to zadanie dla profesjonalistów – i właśnie dlatego warto zaufać kancelarii, która zna zawiłości kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Więcej o sprawach rozwodowych -> Sprawy rozwodowe – praktyczne porady
Agata Jacewicz
Absolwentka prawa i administracji Uniwersytetu Wrocławskiego, od 2016 roku wpisana na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu. Praktykę zdobywała pod okiem adwokata Pawła Gromotki. W pracy stawia na indywidualne podejście do każdej sprawy, skuteczność i szybkie osiąganie wyznaczonych celów.
