Nabycie spadku
Spadek nabywasz z chwilą śmierci spadkodawcy, ale żeby swobodnie dysponować odziedziczonym mieszkaniem, samochodem czy oszczędnościami, potrzebujesz dokumentu, który urzędowo to potwierdza. Prowadzę takie sprawy dla mieszkańców Legnicy i okolicznych miejscowości, tłumacząc każdy krok zrozumiałym językiem i biorąc na siebie formalności.
Czym jest stwierdzenie nabycia spadku i po co go potrzebujesz
Bank co do zasady nie wypłaci środków z rachunku zmarłego, sąd wieczystoksięgowy nie zmieni wpisu właściciela nieruchomości, a urząd nie przepisze pojazdu, dopóki nie okażesz oficjalnego potwierdzenia praw do spadku. Takim potwierdzeniem jest sądowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Oba dokumenty mają tę samą moc: wskazują, kto i w jakich udziałach dziedziczy.
Dokument ten ustala krąg spadkobierców i wielkość ich udziałów, ale jeszcze nie dzieli konkretnych przedmiotów między poszczególne osoby. Podział rzeczy i praw następuje dopiero w kolejnym etapie, czyli w dziale spadku.
Sąd czy notariusz – którą drogę wybrać
To jedno z pierwszych pytań, na które odpowiadam podczas konsultacji. Wybór zależy przede wszystkim od tego, czy między spadkobiercami panuje zgoda.
Droga notarialna (akt poświadczenia dziedziczenia) sprawdza się, gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni co do tego, kto dziedziczy, i mogą stawić się jednocześnie u notariusza. Jest zwykle szybsza, ponieważ nie wyznacza się terminów rozpraw. Notariusz nie sporządzi jednak aktu m.in. wtedy, gdy pojawia się spór, gdy w grę wchodzi testament szczególny albo gdy istnieją wątpliwości co do kręgu uprawnionych.
Droga sądowa pozostaje właściwa zawsze wtedy, gdy spadkobiercy się nie zgadzają, gdy ktoś zamierza kwestionować testament, gdy trzeba ustalić spadkobierców, których miejsce pobytu jest nieznane, albo gdy sprawa jest z innych względów niejednoznaczna. Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy.
Podczas spotkania analizuję Twoją sytuację rodzinną i majątkową, a następnie rekomenduję rozwiązanie, które w danym przypadku będzie najszybsze i najmniej kosztowne.
Dziedziczenie ustawowe a dziedziczenie z testamentu
To, kto dziedziczy, zależy od tego, czy zmarły pozostawił testament.
Przy dziedziczeniu testamentowym o kręgu spadkobierców decyduje wola spadkodawcy wyrażona w ważnym testamencie. Pierwszeństwo ma treść testamentu, o ile dokument nie zostanie skutecznie zakwestionowany.
Przy dziedziczeniu ustawowym, które wchodzi w grę wtedy, gdy testamentu nie ma lub jest nieważny, o kolejności decyduje Kodeks cywilny. W pierwszej kolejności powołane są dzieci i małżonek zmarłego. Gdy dziecko nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przypada wnukom. W braku zstępnych dziedziczą małżonek i rodzice, a jeżeli któryś z rodziców nie żyje, jego udział przypada rodzeństwu zmarłego (lub dzieciom rodzeństwa). Dalej powołani są dziadkowie oraz ich dzieci i wnuki. Od 15 listopada 2023 r. na tym krąg krewnych się kończy: jeśli nie ma także pasierbów, spadek przejmuje gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Ustalenie, kto konkretnie wchodzi do tego kręgu, bywa zaskakująco skomplikowane, zwłaszcza w rodzinach po rozwodach, z przysposobieniem albo z dziećmi z różnych związków.
Przyjęcie, odrzucenie spadku i ochrona przed długami
Spadek to nie tylko aktywa. Wraz z majątkiem przechodzą również długi spadkodawcy, dlatego decyzja o przyjęciu spadku bywa równie ważna jak sam fakt dziedziczenia. Masz trzy możliwości:
przyjęcie wprost – odpowiadasz za długi bez ograniczeń, całym swoim majątkiem;
przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza – za długi odpowiadasz tylko do wartości odziedziczonego majątku;
odrzucenie spadku – traktuje się Cię tak, jakby nie dożyło się otwarcia spadku, a Twój udział przechodzi na kolejne osoby. Udział osoby odrzucającej spadek przechodzi zwykle na jej dzieci, więc przy zadłużonym spadku trzeba go odrzucić także w imieniu dzieci.
Oświadczenie w tej sprawie składa się co do zasady w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiesz się o powołaniu do dziedziczenia. Jeżeli w tym czasie nie złożysz żadnego oświadczenia, uznaje się, że spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których do dziedziczenia dochodzą dzieci, ponieważ odrzucenie spadku w ich imieniu ma własne zasady. Od listopada 2023 r. w typowej sytuacji, gdy spadek wcześniej odrzucił rodzic, można to zrobić bez zgody sądu, np. u notariusza. W pozostałych przypadkach potrzebne jest zezwolenie sądu. Zadbam o dochowanie terminów i przygotuję właściwe oświadczenia.
Dział spadku – podział majątku między spadkobierców
Po potwierdzeniu praw do spadku majątek zwykle pozostaje wspólny. Aby każdy spadkobierca otrzymał konkretne składniki, na przykład mieszkanie w zamian za spłatę pozostałych osób, przeprowadza się dział spadku. Może on nastąpić na mocy zgodnej umowy albo na drodze sądowej, jeżeli porozumienie nie jest możliwe. Doradzam, jak podzielić majątek sprawiedliwie i podatkowo rozsądnie, oraz reprezentuję Cię w negocjacjach i przed sądem.
Jak wygląda współpraca ze mną
Zaczynamy od rozmowy, podczas której poznaję historię rodziny i skład majątku. Następnie kompletujemy dokumenty, takie jak akt zgonu, akty stanu cywilnego czy testament, a ja przygotowuję wniosek i pisma procesowe. Prowadzę sprawę przed sądem lub kompletuję dokumentację do notariusza, informując Cię o każdym etapie. Jeżeli między spadkobiercami narastają napięcia, staram się doprowadzić do ugody, zanim spór trafi na salę sądową.